Boşanma davasındaki ilk duruşmanın işlevi, davanın anlaşmalı veya çekişmeli olmasına göre değişir. Anlaşmalı boşanmada koşullar tamamlanmışsa taraflar dinlenerek aynı celsede karar verilebilir. Çekişmeli boşanmada ise ilk duruşma çoğunlukla ön inceleme niteliğindedir; uyuşmazlık konuları belirlenir, usul itirazları incelenir ve tahkikata hazırlık yapılır. Bu aşamada tanıkların mutlaka dinleneceği veya boşanma kararı verileceği beklentisi genellikle doğru değildir.

Duruşmadan önce hangi aşamalar tamamlanır?

Dava dilekçesi, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle dilekçeler aşaması tamamlanır. Tarafların dayandığı vakıalar, savunmalar, deliller ve talepler bu metinlerle belirlenir. Tebligat eksikliği varsa ön inceleme günü gecikebilir.

Dilekçelerde bulunmayan önemli bir olayın ilk duruşmada sözlü olarak anlatılması, o vakıanın kendiliğinden davaya dâhil olduğu anlamına gelmez. İddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı ile karşı tarafın açık muvafakati kuralları gözetilir.

Ön incelemede mahkeme ne yapar?

HMK m.137 ve devamı uyarınca mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları değerlendirir, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususları belirler, sulh veya arabuluculuk ihtimalini sorar ve tahkikat için gerekli işlemleri planlar. Aile uyuşmazlığının niteliği gereği sulh yönlendirmesi, şiddet veya güç dengesizliği bulunan dosyalarda güvenlik göz ardı edilerek yürütülemez.

Ön inceleme tutanağı sonraki yargılamanın çerçevesini gösterir. Uyuşmazlık konuları ile hangi delillerin toplanacağına ilişkin ara kararlar dikkatle okunmalı; verilen kesin süreler kaçırılmamalıdır.

Taraflara hangi sorular yöneltilir?

Hâkim kimlik ve adres bilgilerini, tarafların iddia ve savunmalarını, uzlaşma ihtimalini ve taleplerini açıklattırabilir. Tarafların birbirleriyle tartışması değil, mahkemenin sorularına somut ve ölçülü cevap vermesi beklenir.

Boşanma, velayet ve kişisel ilişki gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı konularda taraf beyanı önemlidir. Bununla birlikte çekişmeli davada yalnızca taraf anlatımı çoğu zaman ispat için yeterli olmaz; beyanların delillerle bağlantısı kurulmalıdır.

Tanıklar ilk duruşmada dinlenir mi?

Çekişmeli davada tanıklar çoğunlukla ön incelemeden sonraki tahkikat celselerinde dinlenir. Mahkeme önce tanık listesinin süresinde sunulup sunulmadığını ve tanıkların hangi vakıalar hakkında bilgi vereceğini değerlendirir.

Tanığın duruşma salonunda hazır bulunması, ara karar veya çağrı olmadan mutlaka dinleneceği anlamına gelmez. Tanık adresleri doğru verilmeli; duyuma değil doğrudan gözleme dayanan kişilerin seçilmesine dikkat edilmelidir.

Geçici önlemler görüşülür mü?

TMK m.169 uyarınca hâkim barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri dava süresince alabilir. Tedbir nafakası, geçici velayet ve kişisel ilişki talepleri için nihai kararın beklenmesi gerekmez.

Acil şiddet veya güvenlik riski varsa yalnızca duruşma günü beklenmemeli; 6284 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolları ayrıca kullanılmalıdır. Tedbir kararı ile boşanmadaki nihai kusur tespiti aynı şey değildir.

Anlaşmalı boşanmada ilk duruşma

TMK m.166/3 koşulları varsa hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve protokolün mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin hükümlerini inceler. Hâkim gerekli değişiklikleri önerebilir; değişiklikler taraflarca kabul edilmedikçe anlaşmalı boşanma kurulamaz.

Duruşmada karar verilmesi evliliği o anda sona erdirmez. Gerekçeli kararın yazılması, tebliğ ve kanun yolu yahut usulüne uygun feragat işlemleri tamamlanarak hükmün kesinleşmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

İlk duruşmada hâkim boşanma kararı verir mi?

Anlaşmalı davada koşullar uygunsa verebilir. Çekişmeli davada ilk celse çoğunlukla ön incelemedir ve tahkikat tamamlanmadan karar verilmez.

Tarafın ilk duruşmaya katılması zorunlu mu?

Anlaşmalı boşanmada tarafların bizzat dinlenmesi gerekir. Çekişmeli davada vekille temsil ve yokluğun sonuçları usul durumuna göre değişir.

İlk duruşmada nafaka bağlanabilir mi?

Koşulları varsa tedbir nafakasına yargılamanın başında veya devamında karar verilebilir; ilk celsenin beklenmesi zorunlu değildir.

İlgili Yazılar

Hukuki Dayanak ve Yayın Notu

Başlıca dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve konuya göre 6284 sayılı Kanun ile ilgili uygulama yönetmeliği. Metin, genel bilgilendirme amacıyla 3 Ağustos 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, delilleri ve talepleri hukuki sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş yerine geçmez.

Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanını inceleyin →← Tüm makalelere dönün