Banka hesabına tanımadığı kişilerden para geldiğini fark eden, hesabı bloke edilen veya dolandırıcılık soruşturması kapsamında ifadeye çağrılan kişi için ilk işlemler dosyanın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Mesajların silinmesi, gelişigüzel açıklama yapılması veya hesap hareketleri görülmeden ifade verilmesi, sonradan giderilmesi güç çelişkiler yaratabilir.
IBAN dosyalarında soruşturmanın merkezinde iki konu bulunur: Hesap sahibi dolandırıcılığı biliyor muydu ve suça katkısı neydi? 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren TCK m.158/4, kasten iştirak sabit olduğu takdirde katkısı yalnız hesap veya ödeme aracı vermekle sınırlı kalan kişi için yarı indirim sağlar. Kast yoksa talep indirim değil beraat olmalıdır.
Hesap Bloke Edildiğinde İlk Ne Yapılmalı?
Öncelikle blokenin banka içi güvenlik işlemi mi, savcılık/el koyma kararı mı veya icra işlemi mi olduğu belirlenmelidir. Bankadan işlem tarihleri, bloke nedeni ve mümkünse ilgili makam bilgisi istenmelidir.
Hesap sahibi şüpheli transferleri bankaya yazılı olarak bildirmeli, hesabın ve kartların kullanımını güvenceye almalı, şifreleri değiştirmeli ve gerekiyorsa kartları iptal ettirmelidir. Ancak işlemleri geri alma veya parayı başka hesaba aktarma girişimi, adli makamın kararına aykırı sonuç doğurmamalıdır.
İfade Öncesinde Dosya Kronolojisi Nasıl Hazırlanır?
Savunma kronolojik ve belgelendirilebilir olmalıdır. Şu bilgiler çıkarılmalıdır:
- Hesabı isteyen kişiyle ilk temas tarihi ve platform,
- Hesabın istenme gerekçesi,
- Verilen IBAN, kart, şifre, SIM veya doğrulama bilgileri,
- Karşılığında alınan veya vaat edilen menfaat,
- Hesaba gelen transferlerin tarih ve tutarı,
- Parayı çeken veya aktaran kişi,
- Şüpheli işlemlerin ne zaman fark edildiği,
- Bankaya veya kolluğa yapılan ilk bildirim,
- Telefon, kart ve SIM’in ilgili tarihlerde kimde olduğu.
Kronoloji, hesap ekstresi ve mesaj kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır. Hatırlanmayan hususlarda tahmin yürütmek yerine kayıtların incelenmesi istenmelidir.
Mesajlar ve Telefon Kayıtları Silinmeli mi?
Hayır. Mesajlar, sahte iş ilanı, borç ödeme bahanesi veya hesabın verilme amacı yönünden savunmanın en önemli delili olabilir. Silme işlemi hem lehe delili ortadan kaldırır hem de olayın gizlenmeye çalışıldığı izlenimi yaratabilir.
Telefon değiştirilmiş olsa bile eski cihaz, yedekler, e-posta bildirimleri ve bulut kayıtları korunmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına yeterli olmayabileceğinden mümkünse konuşmanın tamamı ve hesap bilgileri saklanmalıdır.
Bankadan Hangi Kayıtlar İstenmelidir?
Sadece hesap ekstresi değil, işlemi kimin yaptığına ışık tutabilecek teknik kayıtlar da önemlidir:
- Mobil ve internet bankacılığı giriş kayıtları,
- IP ve cihaz bilgileri,
- Uygulama aktivasyon ve cihaz eşleştirme kayıtları,
- SMS/doğrulama hareketleri,
- ATM numarası, işlem saati ve kamera kayıtları,
- Şubeden işlem yapıldıysa kimlik ve kamera kayıtları,
- Para transfer talimatları,
- Bankanın şüpheli işlem uyarıları ve müşteri iletişimleri.
Kamera ve bazı teknik kayıtlar sınırlı süre saklanabildiğinden talepler gecikmeden iletilmelidir.
İfade Verirken Nelere Dikkat Edilmeli?
İfade, dosya görülmeden ezberlenmiş bir metne dönüştürülmemelidir. Şüpheliye hangi transfer, mağdur ve suç isnadının yöneltildiği açıkça öğrenilmelidir. Birden fazla dosya veya transfer varsa her biri ayrı açıklanmalıdır.
Savunmada:
- Hesabın verilme sebebi,
- Dolandırıcılığın bilinip bilinmediği,
- Para üzerinde tasarruf bulunup bulunmadığı,
- Diğer şüphelilerle ilişkinin niteliği,
- Lehe kayıtların nereden getirileceği,
- TCK m.158/4’ün alternatif olarak neden uygulanabileceği
somut biçimde gösterilmelidir.
Susma hakkı vardır. Dosya içeriği ve olay anlaşılamıyorsa yanlış veya tahmine dayalı açıklama yapmak yerine müdafi yardımıyla savunma hazırlanması daha güvenlidir.
Beraat Talebi ile TCK m.158/4 Birlikte İleri Sürülebilir mi?
Evet. Kademeli savunma mümkündür. Öncelikle dolandırıcılık kastı bulunmadığı ve hesabın suçta kullanılacağının bilinmediği ileri sürülebilir. Mahkeme iştiraki kabul ederse, katkının yalnız hesap veya ödeme aracı vermekle sınırlı olduğu gerekçesiyle TCK m.158/4 talep edilebilir.
Bu iki talep aynı hukuki sonuca dayanmaz. Birincisi suçun manevi unsurunun yokluğu nedeniyle beraat; ikincisi iştirak sabit kabul edilirse cezada özel indirim talebidir.
Zarar Hemen Ödenmeli mi?
Zararın giderilmesi TCK m.168 etkin pişmanlık bakımından önemli olabilir. Ancak ödeme kararı verilmeden önce mağdur, toplam zarar, suç sayısı ve ödemenin hukuki sonucu doğru belirlenmelidir.
Ödeme yapılması her durumda suçu ikrar anlamına gelmez; yine de açıklamasız veya yanlış dosyaya yapılan ödeme savunma stratejisini etkileyebilir. Birden fazla failin bulunduğu olayda zararın kim tarafından, hangi oranda ve hangi aşamada giderildiği değerlendirilmelidir.
Banka Hesabındaki Paraya El Konulması
Suçtan elde edildiği düşünülen para veya hesap bakiyesi hakkında elkoyma tedbiri uygulanabilir. Tedbirin dayanağı, kapsamı ve devamının ölçülü olup olmadığı incelenmelidir. Hesaptaki bütün paranın suç geliri olmadığı ileri sürülüyorsa maaş, kira, ticari tahsilat veya önceki bakiye belgeleri sunulmalıdır.
Elkoymaya karşı kanunda öngörülen itiraz yoluna başvurulabilir. İtirazda yalnız mağduriyet değil, tedbirin hangi para yönünden neden ölçüsüz olduğu somutlaştırılmalıdır.
Soruşturmada Toplanması İstenebilecek Lehe Deliller
- İş ilanı ve işe alım görüşmeleri,
- Hesabın meşru amaçla verildiğini gösteren sözleşme veya borç ilişkisi,
- Hesaba farklı cihazdan giriş kayıtları,
- Sanığın para çekmediğini gösteren kamera,
- Şüphelilerle bağlantının suç tarihinden önce bulunmadığını gösteren HTS,
- Bankaya yapılan erken bildirim,
- Telefonun kayıp veya çalıntı kaydı,
- SIM değişikliği ve operatör belgeleri,
- Hesap sahibinin olay sırasında başka yerde olduğunu gösteren kayıtlar.
Savcılığın yalnız aleyhe delilleri değil, şüphelinin lehine olan delilleri de toplama yükümlülüğü bulunmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
İfadeye çağrıldım, gitmezsem ne olur?
Usulüne uygun çağrıya mazeretsiz uyulmaması zorla getirme sonucunu doğurabilir. Çağrının içeriği ve sıfatınız öğrenilerek süresinde hareket edilmelidir.
Hesabın bloke edilmesi suçlu olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Bloke veya elkoyma koruma tedbiridir; mahkûmiyet kararı değildir.
Telefonumu teslim etmek zorunda mıyım?
Arama, elkoyma ve dijital inceleme işlemleri kanuni karar ve usullere tabidir. Somut karar görülmeden genel cevap verilemez; müdafi eşliğinde tutanak ve kapsam kontrol edilmelidir.
Bankaya şikâyet etmek yeterli mi?
Bankaya bildirim önemlidir fakat adli sürecin yerine geçmez. Somut duruma göre savcılık veya kolluk başvurusu da gerekebilir.
Sonuç
IBAN dolandırıcılığı soruşturmasında savunma, hesabın sanık adına olmasına karşı soyut inkâr üzerine kurulmamalıdır. Hesabın neden verildiği, işlemleri kimin yaptığı, dolandırıcılığın ne zaman öğrenildiği ve hangi delillerin kastı doğruladığı kronolojik biçimde ortaya konulmalıdır.
Kast yoksa beraat; iştirak kabul edilirse rolün sınırlı olması nedeniyle TCK m.158/4; zarar giderilmişse TCK m.168 ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Bu yazı 5 Ağustos 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
Kaynaklar
- 5237 sayılı TCK m.20, m.21, m.37-40, m.157, m.158/4 ve m.168.
- 5271 sayılı CMK m.147, m.160, m.217 ve ilgili koruma tedbiri hükümleri.
- 7589 sayılı Kanun m.13.