Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarında “IBAN kiralama”, “banka hesabı kiralama” veya “hesabını kullandır, komisyon kazan” şeklindeki ilanlarla karşılaşılmaktadır. Bu teklifleri kabul eden kişilerin hesapları çoğu zaman sahte alışveriş, yatırım, kapora, kiralık ev veya sosyal mühendislik dolandırıcılığından elde edilen paraların aktarılmasında kullanılmaktadır.
Türk Ceza Kanunu’nda “IBAN kiralama suçu” adıyla bağımsız bir suç bulunmamaktadır. Fakat hesabın suçta bilerek kullandırılması, işlenen asıl suça iştirak sorumluluğu doğurabilir. Hesabın hangi suçta kullanıldığı ve hesap sahibinin katkısının kapsamı hukuki nitelendirmeyi belirler.
IBAN Kiralamak Neden Tek Başına Suç Değildir?
Ceza hukukunda kanunilik ilkesi gereğince bir fiil ancak kanunda açıkça suç olarak tanımlanmışsa cezalandırılabilir. Banka hesabının başka bir kişiye kullandırılması tek başına TCK’da bağımsız suç tipi olarak düzenlenmemiştir.
Ancak bu durum hesabın suç işlemek amacıyla kullandırılmasının cezasız olduğu anlamına gelmez. Hesap sahibi dolandırıcılık gelirinin tahsiline bilerek aracılık etmişse dolandırıcılığa iştirak; yasa dışı bahis para trafiğine bilerek katılmışsa özel kanundaki suçlar; suç gelirinin kaynağını gizlemeye katkı sunmuşsa aklama hükümleri gündeme gelebilir.
Hesap Kullandıran Kişi Fail mi, Yardım Eden mi Sayılır?
İştirak statüsü kişinin suç üzerindeki hâkimiyetine ve katkısına göre belirlenir. Hesap sahibi dolandırıcılık planını birlikte kurmuş, mağdurun aldatılmasını yönetmiş veya suçun icrası üzerinde ortak hâkimiyet kurmuşsa müşterek faillik tartışılabilir.
Kişi yalnız banka hesabını tahsilat için vermiş ve asıl dolandırıcılık eylemini başkaları gerçekleştirmişse yardım etme hükümleri gündeme gelebilir. Bununla birlikte 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren TCK m.158/4, dolandırıcılığa iştirak katkısı hesap veya ödeme aracı vermekle sınırlı kalan kişi için özel yarı indirim öngörmektedir.
Hukuki statü yalnız iddianamede kullanılan “fail” veya “yardım eden” kelimesine göre değil, kişinin somut fiiline göre belirlenir.
TCK m.158/4 İştirak Sistemini Nasıl Değiştirdi?
Yeni hüküm dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılığa iştirakin:
- Haksız menfaat sağlama amacıyla,
- Banka/kredi kartı gibi ödeme aracını veya banka, aracı kurum, ödeme kuruluşu ya da kripto hesabının kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları verme fiiliyle sınırlı kalması
hâlinde cezanın yarı oranında indirilmesini emretmektedir.
Bu hüküm, hesap sahibini suçun dışında kabul etmez. Önce iştirak kastı ve sorumluluk belirlenir, sonra özel indirim uygulanır. Hesap sahibi dolandırıcılığı bilmiyorsa TCK m.158/4 değil beraat değerlendirilmelidir.
Komisyon Karşılığı Hesap Vermek Ne Anlama Gelir?
Hesabın günlük, haftalık veya işlem başına ücret karşılığında verilmesi haksız menfaat amacı bakımından güçlü delildir. Özellikle piyasa koşullarına göre açıklanamayacak bir ödeme, kart ve şifrelerin teslimi ve hesabın kullanımının tamamen üçüncü kişiye bırakılması suç bilgisini gösterebilir.
Yine de komisyon ödemesi tek başına kişinin dolandırıcılığın bütün özelliklerini bildiğini kesin biçimde göstermez. Sahte işe alım, ödeme test personeli veya e-ticaret tahsilat görevlisi görüntüsü altında kandırılan kişiler bulunabilir. İlan, yazışma, görev tanımı ve para hareketleri birlikte incelenmelidir.
Hesap Sahibinin Bilgisi Dışında Kullanım
Kimlik avı, uzaktan erişim programı, SIM kart değişimi, çalınan telefon veya ele geçirilen mobil bankacılık bilgileri nedeniyle hesap suçta kullanılabilir. Böyle bir durumda kişinin hesabı “kiraladığı” kabul edilemez.
Hesaba erişimin nasıl ele geçirildiği teknik kayıtlarla doğrulanmalıdır. Bankaya yapılan bildirim, cihaz ve IP kayıtları, hat değişikliği, şüpheli oturumlar ve işlem saatlerindeki konum bilgileri önemlidir.
Dolandırıcılık Dışındaki Suçlar
TCK m.158/4 yalnız TCK m.157 ve m.158 kapsamındaki dolandırıcılığa iştirak için uygulanır. Hesabın:
- Yasa dışı bahis para transferlerinde,
- Uyuşturucu veya başka suç gelirlerinin aktarılmasında,
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasında,
- Terörün finansmanında,
- Suç örgütünün mali faaliyetlerinde
kullanılması hâlinde ilgili özel suçlar ve iştirak hükümleri ayrıca değerlendirilir. “IBAN düzenlemesi çıktı, bütün hesap dosyalarında ceza yarıya iner” sonucu doğru değildir.
Birden Fazla Hesap Açmak veya Hesap Temin Etmek
Tek seferlik hesap paylaşımı ile sistematik biçimde çok sayıda hesap açıp faillerin kullanımına sunmak aynı ağırlıkta değildir. Başka kişileri hesap açmaya yönlendirmek, kartları toplamak, şifreleri organize etmek veya hesap başına ödeme yapmak kişinin rolünün hesap vermekle sınırlı olmadığını gösterebilir.
Bu durum iştirak statüsünü ağırlaştırabileceği gibi suç örgütü veya zincirleme suç hükümlerinin tartışılmasına da yol açabilir. Her mağdur, transfer ve suç kararı arasındaki bağlantı ayrı incelenmelidir.
Soruşturma Başladığında Nelere Dikkat Edilmeli?
Hesap sahibi öncelikle tüm hesap hareketlerini, iletişim kayıtlarını ve hesabın verilme sebebini gösteren belgeleri korumalıdır. Mesajların silinmesi, telefonun değiştirilmesi veya diğer kişiyle iletişimin gizlenmesi delil değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir.
İfade öncesinde şu kronoloji çıkarılmalıdır:
- Hesabı isteyen kişiyle ilk temas,
- Hesabın hangi gerekçeyle istendiği,
- Hangi bilgi ve araçların verildiği,
- Hesaba ilk paranın geliş zamanı,
- Para üzerinde kimin işlem yaptığı,
- Hesap sahibinin olayı ne zaman öğrendiği,
- Banka veya makamlara ne zaman bildirim yapıldığı.
Sık Sorulan Sorular
Hesap kiralama ilanına cevap vermek suç mudur?
Tek başına ilana cevap vermek dolandırıcılığa iştirak için yeterli değildir. Hesabın suçta bilerek kullandırılması ve somut katkı aranır.
IBAN’ımı verdim ama kartımı vermedim; sorumlu olur muyum?
Sadece IBAN paylaşımı olağan ticari hayatta da yapılır. Sorumluluk, hesabın suç için bilerek tahsis edilmesine ve diğer davranışlara göre belirlenir.
Hesabımı kullandırdım, para çekmedim. TCK m.158/4 uygulanır mı?
Dolandırıcılığa iştirak kastı sabitse ve katkı gerçekten hesap veya erişim bilgilerini vermekle sınırlıysa yarı indirim uygulanabilir.
IBAN kiralama artık yasal mı?
Hayır. Yeni hüküm hesap kullandırmayı meşru hâle getirmemiştir; belirli dolandırıcılık iştirakçileri için özel indirim getirmiştir.
Sonuç
IBAN kiralama bağımsız suç adı değildir; fakat hesabın suçta bilerek kullandırılması asıl suça iştirak sorumluluğu doğurabilir. Hukuki sonuç, hesabın hangi suçta kullanıldığına, hesap sahibinin kastına ve katkısının genişliğine göre belirlenir. TCK m.158/4 yalnız dolandırıcılık kastı sabit olup rolü kanunda sayılan verme fiiliyle sınırlı kalan kişilere uygulanır.
Bu yazı 5 Ağustos 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
Kaynaklar
- 5237 sayılı TCK m.2, m.20, m.37-40, m.157 ve m.158/4.
- 7589 sayılı Kanun m.13.