IBAN kullandırma dosyalarında maddi para hareketi çoğu zaman kolayca tespit edilir; asıl güçlük işlemi yapan kişi ile hesap sahibinin bilgi ve kastının belirlenmesidir. Hesabın sanık adına kayıtlı olması, hesabı fiilen onun kullandığını veya dolandırıcılığı bildiğini tek başına göstermez.
Banka kayıtları, ATM görüntüleri, mobil bankacılık cihaz bilgileri, IP verileri, HTS ve mesajlaşmalar birlikte incelendiğinde hesabın nasıl kullanıldığı ve kişinin suçtaki rolü ortaya çıkarılabilir. Yeni TCK m.158/4 bakımından da katkının yalnız hesap veya ödeme aracı vermekle sınırlı olup olmadığı bu delillerle belirlenir.
Hesap Ekstresi Ne Gösterir, Ne Göstermez?
Hesap ekstresi paranın gönderenini, alıcısını, zamanını, tutarını ve sonraki hareketleri gösterir. Dolandırıcılık gelirinin hesaba girdikten sonra saniyeler veya dakikalar içinde başka hesaplara dağılması organize kullanım ihtimaline işaret edebilir.
Ekstre işlemi kimin yaptığını her zaman göstermez. Mobil transferi hesap sahibi yerine hesabı kullanan üçüncü kişi yapmış olabilir. Bu nedenle işlem kanalı, oturum bilgisi ve cihaz kaydı ayrıca istenmelidir.
Mobil Bankacılık Cihaz Kayıtları
Bankalar uygulamanın aktive edildiği cihaz, cihaz kimliği, telefon numarası ve bazı oturum bilgilerini tutabilir. Suç tarihindeki işlemlerin hesap sahibinin olağan cihazından mı yoksa yeni ve farklı cihazdan mı yapıldığı savunma bakımından önemlidir.
Yeni cihaz tanımlanırken gönderilen SMS, güvenlik bildirimi ve müşteri onayı da incelenmelidir. Hesap sahibi doğrulama kodunu bilerek üçüncü kişiye göndermişse bu durum hesabı kullandırdığını gösterebilir; fakat dolandırıcılığı bildiği ayrıca değerlendirilir.
IP Kaydı Kesin Kimlik Tespiti Sağlar mı?
IP adresi internet bağlantısına ilişkin teknik veridir; tek başına klavyeyi kullanan kişiyi kesin olarak belirlemez. Dinamik IP, ortak internet, işyeri ağı, VPN, mobil hat ve uzaktan erişim ihtimalleri göz önünde tutulmalıdır.
IP’nin abone bilgisi, bağlantı zamanı, port kaydı ve cihaz bilgisiyle eşleştirilmesi gerekir. İşlemin yapıldığı IP başka şehirdeki bir kişiye aitken hesap sahibi farklı yerdeyse savunmayı destekleyen önemli veri oluşabilir. Buna karşılık aynı ev veya işyeri ağı kullanılıyorsa failin kimliği başka delillerle belirlenmelidir.
HTS ve Baz Kayıtları
HTS kayıtları şüpheliler arasındaki arama ve mesaj trafiğini; baz verileri ise telefonların yaklaşık konumunu gösterebilir. Hesap sahibiyle asıl failler arasında suç öncesi ve sırasında yoğun iletişim bulunması iştirak iddiasını destekleyebilir.
HTS içeriği göstermez; yalnız iletişimin zamanı, süresi ve tarafları hakkında bilgi sağlar. İletişimin meşru sebebi varsa bu açıklanmalıdır. Baz kaydı da kesin GPS konumu değildir; kapsama alanı ve teknik koşullar dikkate alınmalıdır.
ATM ve Banka Şubesi Kamera Görüntüleri
Suç gelirinin nakit çekildiği dosyalarda en doğrudan delillerden biri görüntüdür. ATM numarası ve işlem saati belirlenerek görüntü istenmelidir. Kayıtların saklama süresi sınırlı olabileceğinden gecikme delilin kaybına yol açabilir.
Görüntüde hesap sahibinin bulunması parayı çektiğini gösterir; ancak hangi amaç ve bilgiyle çektiği yine tartışılır. Görüntüde başka kişi varsa kartın kimde bulunduğu ve hesap sahibinin bu kullanıma rıza gösterip göstermediği araştırılır.
Telefon ve Mesajlaşma İncelemesi
Mesajlar hesabın neden istendiğini, hangi şifrelerin paylaşıldığını, komisyon konuşmalarını ve para geldikten sonraki talimatları gösterebilir. Konuşmanın yalnız seçilmiş ekran görüntüsü değil, bütünlüğü içinde incelenmesi gerekir.
Dijital incelemede verinin elde edilme usulü, bütünlüğü ve kişisel verilerin kapsamı önemlidir. Suçla ilgisiz özel veriler bakımından ölçülülük gözetilmelidir. İnceleme raporunda mesajın hangi cihazdan ve hesaptan elde edildiği açık olmalıdır.
SIM Kart ve Doğrulama Kayıtları
Mobil bankacılık işlemlerinde doğrulama kodları önemli rol oynar. SIM kartın suç tarihinde kimde olduğu, yakın tarihte değişim yapılıp yapılmadığı ve operatör kayıtları incelenmelidir.
SIM swap olarak bilinen hat ele geçirme yönteminde hesap sahibi telefon hattını kullanamaz hâle gelebilir. Operatöre yapılan başvurular ve yeni SIM teslim bilgileri bu iddiayı doğrulayabilir.
Kripto Varlık Transferleri
Para banka hesabından kripto varlık platformuna aktarılmışsa platform hesabının kime ait olduğu, giriş cihazları, kimlik doğrulama kayıtları ve cüzdan transferleri istenmelidir. Blokzincir kaydı transferi gösterse de cüzdanın fiilî kontrolünü tek başına belirlemeyebilir.
Kripto transferinin hesap sahibi tarafından yönetilmesi TCK m.158/4’teki sınırlı rol değerlendirmesini etkileyebilir.
Deliller Birlikte Nasıl Okunmalı?
Tek bir teknik veriye kesin sonuç yüklenmemelidir. Örneğin:
- Hesap sanık adına,
- İşlem başka cihazdan,
- IP başka şehirde,
- ATM görüntüsünde başka kişi,
- Sanık ile bu kişi arasında kart teslimini gösteren mesaj
bulunması, hesabın bilerek kullandırıldığını gösterebilir. Dolandırıcılık amacının bilinip bilinmediği ise mesaj içeriği, komisyon, işlem sayısı ve olay sonrası davranışlarla belirlenir.
Deliller arasında çelişki varsa bilirkişi incelemesi ve eksik kayıtların tamamlanması istenmelidir.
Delillerin Toplanması İçin Ne Zaman Talepte Bulunulmalı?
Kamera ve bazı log kayıtları kalıcı değildir. Soruşturmanın başında banka, operatör ve platformlara müzekkere yazılması talep edilmelidir. Yalnız genel “banka kayıtlarının getirtilmesi” talebi yerine istenen kayıt türü ve zaman aralığı açıkça belirtilmelidir.
Lehe delilin kaybolma ihtimali varsa savcılığa veya mahkemeye gecikmesinde sakınca bulunan durum açıklanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
IP adresi benimse işlemi benim yaptığım kesin midir?
Hayır. IP bağlantıyı gösterir; işlemi yapan gerçek kişi diğer teknik ve fiziki delillerle belirlenir.
ATM görüntüsü yoksa beraat gerekir mi?
Görüntünün bulunmaması tek başına beraat sebebi değildir. Diğer delillerle para çekme ve kast ispatlanabilir.
Silinen mesajlar geri getirilebilir mi?
Cihaz, uygulama ve yedekleme durumuna göre bazı veriler kurtarılabilir. Teknik inceleme gerekir; kesin sonuç garanti edilemez.
Banka kayıtlarını kişi kendisi alabilir mi?
Kendi hesap ekstresi ve bazı müşteri kayıtları alınabilir. Ayrıntılı güvenlik logları ve üçüncü kişilere ilişkin bilgiler çoğu zaman savcılık veya mahkeme müzekkeresi gerektirir.
Sonuç
IBAN dosyalarında para hareketinin hesap sahibine ait olması ile suçu işleyenin aynı kişi olduğu varsayılmamalıdır. Banka, cihaz, IP, HTS, kamera, SIM ve mesaj kayıtları bir bütün hâlinde değerlendirilmelidir.
Bu deliller yalnız iştirak kastını değil, sanığın rolünün TCK m.158/4’teki hesap verme fiiliyle sınırlı kalıp kalmadığını da belirler. Kayıtların kaybolmadan talep edilmesi savunmanın en önemli aşamalarından biridir.
Bu yazı 5 Ağustos 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
Kaynaklar
- 5237 sayılı TCK m.20, m.21, m.37-40 ve m.158/4.
- 5271 sayılı CMK m.134, m.217 ve ilgili koruma tedbiri hükümleri.
- 7589 sayılı Kanun m.13.