Kira Depozitosu Nasıl Geri Alınır?

Kira depozitosu, kiracının sözleşmeden doğan borçlarına güvence olarak verilen para veya kıymetli evraktır. Depozito kiraya verene ait bir gelir değildir. Kira ilişkisi sona erdiğinde kiracının borcu veya kiralananda normal kullanımı aşan bir zararı yoksa iade edilmelidir.

TBK m. 342’ye göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Para veya kıymetli evrak olarak kararlaştırılan güvence, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilemeyecek şekilde bankaya yatırılmalıdır.

Depozito hangi kira üzerinden hesaplanır?

Üç aylık üst sınırın kural olarak sözleşme kurulurken geçerli kira bedeli üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Sonraki yıllarda kira artınca depozitonun otomatik artırılıp artırılamayacağı sözleşme hükmüne ve emredici sınıra göre incelenir. “Depozito üç kira” kaydı, kiraya verene sınırsız tek taraflı tamamlama hakkı vermez.

Elden verilen depozito geçersiz midir?

Kanun banka yöntemini öngörür; uygulamada depozito sıklıkla kiraya verene elden veya havaleyle ödenir. Bu durum kiracının iade alacağını ortadan kaldırmaz. Ödemenin dekont, sözleşme, makbuz veya yazılı ikrarla ispatlanması gerekir.

Banka açıklamasında “depozito/güvence bedeli” yazılması, ödemenin kira veya başka borçla karışmasını önler.

Depozito ne zaman iade edilir?

Kiralananın ve anahtarın tesliminden sonra taraflar borç ve hasar hesabı yapmalıdır. Bankada tutulan güvence bakımından banka, kiraya verenin rızası, kesinleşmiş takip veya kesinleşmiş mahkeme kararı üzerine iadeyi gerçekleştirir. TBK m. 342’de, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiraya verenin kiracıya karşı dava açtığını veya takip başlattığını bankaya yazılı bildirmemesi hâlinde bankanın kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermesine ilişkin özel düzenleme vardır.

Bu üç aylık süre, her elden depozito alacağının ancak üç ay sonra istenebileceği anlamına gelmez. Teslim ve hesap şartlarına göre kiraya verenden iade talep edilebilir.

Kiraya veren depozitodan ne kesebilir?

Muaccel ve ödenmemiş kira, kiracıya ait yan giderler ve kiracının sorumlu olduğu ispatlı hasarlar mahsup edilebilir. Normal kullanım sonucu oluşan eskime, boya yıpranması veya ekonomik ömrünü tamamlayan demirbaş kiracıya yüklenemez.

Hasar iddiası için giriş teslim tutanağı, çıkış tespiti, fotoğraf, video, fatura ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi önemlidir. Kiraya verenin soyut “ev yıpranmış” beyanı depozitonun tamamını alıkoymak için yeterli değildir.

Kiracı evi boyatmak zorunda mı?

Kiracı, kiralananı aldığı hâliyle geri vermekle yükümlüdür; ancak sözleşmeye uygun kullanımın doğurduğu eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir. Her tahliyede profesyonel boya yapılmasını öngören standart kayıtların geçerliliği, somut zarar ve genel işlem koşulları yönünden değerlendirilir.

Depozito son aya mahsup edilebilir mi?

Kiracı, kiraya verenle anlaşmadan son kira bedelini ödemeyip depozitoya sayamaz. Depozito güvence niteliğini sözleşmenin sonuna kadar korur. Tek taraflı mahsup, kira temerrüdü ve takip riski yaratabilir.

Depozito iade edilmezse izlenecek yol

Önce anahtar teslimi ve taşınmazın durumu ispatlanmalı, ardından kiraya verene yazılı iade talebi gönderilmelidir. Uyuşmazlık çözülmezse kira ilişkisinden kaynaklanan para alacağı için zorunlu arabuluculuğa başvurulur; anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesinde alacak davası veya şartlarına göre icra takibi yapılabilir.

Depozitonun Türk lirası olarak aynen mi, güncellenmiş değerle mi iade edileceği ödeme biçimi, sözleşme ve somut talebe göre tartışmalıdır. Para güvencesi bankada tutulmuşsa hesap getirisi ve bankacılık işlemi belirleyici olur.

Çıkışta yapılması gerekenler

• Tarihli anahtar teslim tutanağı düzenlemek,
• Sayaç ve abonelikleri kayda almak,
• Her odayı fotoğraf ve videoyla belgelemek,
• Ortak hasar listesini imzalamak,
• Kira ve aidat borç dökümünü almak,
• Depozito iadesi için hesap bilgisi bildirmek.

Sık yapılan hatalar

• Depozitoyu son kira kabul etmek.
• Anahtarı belgesiz teslim etmek.
• Giriş durumu belgesizken her yıpranmayı kiracıya yüklemek.
• Faturasız ve ölçüsüz kesinti yapmak.
• Bankadaki güvence için üç aylık bildirim rejimini gözden kaçırmak.

Sık sorulan sorular

Ev sahibi depozitonun tamamını tutabilir mi?

Yalnızca depozitoya eşit veya onu aşan muaccel ve ispatlı alacağı varsa. Kesintilerin dayanağı açıklanmalıdır.

Depozito döviz veya altın olarak verilebilir mi?

Mevzuattaki dövizle sözleşme sınırlamaları ve TBK m. 342 birlikte incelenmelidir. Verilen değerin türü ve iade borcu yazılılaştırılmalıdır.

Depozito için faiz istenir mi?

Bankada güvence hesabı varsa hesabın getirisi kiracıya aittir. Elden verilen paranın faiz ve değer kaybı talebi, temerrüt tarihi ve hukuki sebebe göre değerlendirilir.

İç bağlantılar: Ev Sahibi Depozitodan Ne Kesebilir?; Kiracı Evi Boyatmak Zorunda mı?; Anahtar Teslimi.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesinti ve iade hesabı teslim belgelerine göre yapılmalıdır.