Dolandırıcılık organizasyonları banka hesabı temin etmek için özellikle öğrencileri, işsizleri ve ek gelir arayan kişileri hedef alabilmektedir. “Evde paketleme”, “ödeme temsilciliği”, “e-ticaret tahsilat görevlisi”, “hesap doğrulama” veya “günlük komisyon” ilanlarıyla kart ve mobil bankacılık bilgileri istenmektedir.
Hesabın daha sonra dolandırıcılıkta kullanılması, hesap sahibini otomatik olarak suçlu yapmaz. Kişinin ilanla kandırılıp kandırılmadığı, hesabın suçta kullanılacağını bilip bilmediği ve para hareketlerine nasıl katıldığı araştırılmalıdır.
Sahte İş İlanıyla Hesap İstenmesi
Meşru işverenin çalışan adayından ücret ödemek için IBAN istemesi olağandır. Buna karşılık banka kartının, mobil bankacılık şifresinin, SIM kartın veya doğrulama kodunun teslim edilmesini istemesi olağan değildir.
Şüpheli ilanlarda genellikle:
- İş görüşmesi yapılmadan yüksek kazanç vaat edilir,
- Hesaptan para giriş çıkışı yapılacağı söylenir,
- Kart ve şifre kargoyla istenir,
- Yeni banka veya kripto hesabı açtırılır,
- Gelen paranın başka hesaba gönderilmesi talimatı verilir,
- İşin gerçek şirket ve adres bilgileri paylaşılmaz.
Bu emareler kişinin dikkatli davranmasını gerektirir; ancak ceza sorumluluğu yine dolandırıcılık kastının ispatına bağlıdır.
Genç veya Tecrübesiz Olmak Cezayı Kaldırır mı?
On sekiz yaşını doldurmuş olmak kaydıyla öğrencilik veya finansal tecrübesizlik tek başına ceza sorumluluğunu kaldırmaz. Buna karşılık kişinin yaşı, eğitim düzeyi, iş tecrübesi ve nasıl kandırıldığı kast ve hata değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
On sekiz yaşından küçük kişiler bakımından çocuk ceza hukukuna ilişkin yaş grupları ve kusur yeteneği hükümleri ayrıca uygulanır. Her çocuk için yaşı, algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği somut olarak değerlendirilmelidir.
Kast Yoksa TCK m.158/4 mü Uygulanır?
Hayır. TCK m.158/4, dolandırıcılığa kasten iştirak eden fakat katkısı hesap veya ödeme aracı vermekle sınırlı kalan kişi için yarı indirimdir.
Öğrenci sahte bir işe kabul edildiğini sanmış ve hesabın dolandırıcılıkta kullanılacağını bilmiyorsa öncelikle beraat değerlendirilir. Mahkeme dolandırıcılık kastını kabul ederse, rol yalnız hesap bilgilerini vermekle sınırlı kalmışsa alternatif olarak TCK m.158/4 uygulanabilir.
İlan ve Yazışmalar Neden Korunmalıdır?
İlk ilan, başvuru formu, görev tanımı ve mesajlar kişinin neye inandığını gösteren temel delillerdir. İlan yayından kaldırılmadan ekran görüntüsü ve bağlantı bilgisi alınmalıdır. Mesajların tamamı, kullanıcı adı, telefon numarası ve tarihleriyle saklanmalıdır.
Sadece seçilmiş birkaç mesaj yerine konuşmanın bütünü korunmalıdır. Dolandırıcıların “şirket hesabımız bloke”, “vergi testi”, “müşteri ödemesi” gibi açıklamaları kişinin yanılmasını gösterebilir.
Komisyon Alınması Ne Sonuç Doğurur?
Komisyon, haksız menfaat amacı ve hesabın bilinçli kullandırılması bakımından aleyhe delildir. Fakat ödemenin iş ücreti veya prim olarak tanıtıldığı olaylarda kişinin gerçek bilgisi ayrıca incelenmelidir.
Komisyonun tutarı, ödeme sıklığı, iş karşılığı gerçek faaliyet bulunup bulunmadığı ve kişinin paranın kaynağına ilişkin uyarı alıp almadığı önemlidir.
Para Aktarma Talimatına Uymak
Hesaba gelen parayı başka kişilere aktarmak, kişinin rolünü yalnız hesap vermenin ötesine taşıyabilir. Transfer sayısı arttıkça ve farklı mağdurlardan para geldikçe “meşru iş” savunmasının inandırıcılığı zayıflayabilir.
Kişi ilk şüpheli işlemde bankaya bildirim yapmış ve devam etmeyi reddetmişse bu davranış kast değerlendirmesinde lehe olabilir. Buna karşılık uyarılara rağmen transferlere devam etmek aleyhe değerlendirilir.
Soruşturma Başlarsa Hangi Deliller Sunulmalı?
- İş ilanı ve başvuru kayıtları,
- Şirket adıyla yapılan yazışmalar,
- Gönderilen görev tanımı veya sözleşme,
- Hesabı isteyen kişinin telefon ve sosyal medya bilgileri,
- Hesap sahibinin para çekmediğini gösteren kayıtlar,
- Bankaya yapılan bloke/itiraz başvurusu,
- İşlemlerin başka cihazdan yapıldığını gösteren teknik kayıtlar,
- Komisyonun hangi açıklamayla gönderildiğini gösteren mesajlar,
- Benzer şekilde kandırılan diğer kişilere ilişkin bilgiler.
İfade verirken olay gerçekte olmadığı şekilde “hesabım çalındı” biçiminde anlatılmamalıdır. Hesap iradeyle verilmişse bu durum açıklanmalı; ancak hangi aldatıcı beyan nedeniyle verildiği somutlaştırılmalıdır.
Aileler Ne Yapmalı?
Özellikle gençlerin adına açılmış hesaplarda olağan dışı hareket fark edildiğinde banka derhâl bilgilendirilmeli, kart ve dijital erişim güvenceye alınmalı, mesajlar korunmalı ve adli süreç profesyonel biçimde takip edilmelidir.
Parayı gizlice geri aktarmaya çalışmak veya telefonu sıfırlamak yerine deliller korunmalıdır. On sekiz yaşından küçük şüphelinin ifadesinde çocuklara özgü müdafi ve usul güvencelerine dikkat edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Evde paketleme işi için IBAN vermek suç mudur?
Sadece ücret ödemesi için IBAN vermek suç değildir. Kart, şifre veya hesabın kontrolünün verilmesi ve hesabın suçta bilerek kullandırılması farklıdır.
Öğrenci olduğum için ceza verilmez mi?
Öğrencilik tek başına cezasızlık nedeni değildir. Kast, aldatılma biçimi ve yaş ayrıca değerlendirilir.
Hesaba gelen parayı talimatla aktardım; yine de TCK m.158/4 uygulanır mı?
Aktif transfer, katkının yalnız hesap vermekle sınırlı olmadığı sonucuna yol açabilir. Olayın tamamı incelenir.
İlanı sildiler, ne yapabilirim?
Mesajlar, tarayıcı geçmişi, e-posta, platform kayıtları ve başvuru bildirimleri korunmalı; platformdan kayıtların istenmesi talep edilmelidir.
Sonuç
Öğrenci veya iş arayanın hesabının dolandırıcılıkta kullanılması otomatik mahkûmiyet nedeni değildir. Sahte iş ilanıyla aldatılma iddiası ilan, yazışma, cihaz ve banka kayıtlarıyla araştırılmalıdır.
Dolandırıcılık kastı yoksa beraat; kast sabit fakat katkı yalnız hesap veya ödeme aracı vermekle sınırlıysa TCK m.158/4 indirimi gündeme gelir. Yaş ve tecrübesizlik, tek başına mazeret olmamakla birlikte kişinin bilgi ve iradesinin değerlendirilmesinde önem taşır.
Bu yazı 5 Ağustos 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
Kaynaklar
- 5237 sayılı TCK m.20, m.21, m.30, m.31 ve m.158/4.
- 5271 sayılı CMK’nın çocuk şüphelilere ilişkin hükümleri.
- 7589 sayılı Kanun m.13.