Boşanma davası, yalnızca evliliğin sona erdirilmesini değil; çocukların velayetini, nafakayı, maddi ve manevi tazminatı, ortak konutun kullanımını ve birçok ekonomik sonucu etkileyebilir. Bu nedenle dava açılırken yalnızca “boşanma” talebinin yazılması yeterli değildir. Dayanılan boşanma sebebi, vakıalar, deliller ve boşanmanın fer’î sonuçları baştan tutarlı bir sistem içinde kurulmalıdır.

Boşanma davası hangi sebeplere dayanılarak açılır?

Türk Medeni Kanunu; zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığını özel boşanma sebepleri olarak düzenler. Bunların yanında evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel boşanma sebebidir. Fiilî ayrılık sonrasında yeniden dava açılmasına ilişkin TMK m.166/4 hükmündeki süre güncel düzenlemede bir yıldır.

Dava sebebinin seçimi önemlidir. Özel bir boşanma sebebinde kanuni koşullar ve hak düşürücü süreler ayrıca değerlendirilir. Aynı olaylar şartları varsa hem özel sebebe hem de evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanak yapılabilir; ancak talepler arasında hukuki ilişki açık kurulmalıdır.

Görevli ve yetkili mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.

Yetki kuralı seçeneklidir. Davacının yerleşim yerinde dava açılması için sırf dava amacıyla oluşturulmuş görünüşte bir adres yerine gerçek yerleşim yeri esas alınmalıdır. Adres kayıtları önemlidir; fakat yerleşim yeri uyuşmazlığında fiilî olgular da incelenebilir.

Dava dilekçesinde neler bulunmalıdır?

Dilekçede mahkeme, taraf bilgileri, açık bir kronoloji, boşanmaya neden olan somut vakıalar, her vakıanın hangi delille ispatlanacağı, hukuki sebepler ve sonuç talepleri yer almalıdır. “Şiddet uyguladı” veya “ilgisizdi” gibi soyut nitelemeler yerine, mümkün olduğunca tarih veya dönem, yer, davranış ve sonucun açıklanması gerekir.

Velayet, kişisel ilişki, tedbir ve iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, aile konutunun tahsisi gibi talepler somut olay elverdiği ölçüde açıkça yazılmalıdır. Mal rejiminin tasfiyesi ve ziynet alacağı ise boşanmanın fer’î sonucu değildir; ayrı dava ve harç rejimi gündeme gelebilir.

Gerekli belgeler ve harçlar

Nüfus kayıtları çoğunlukla mahkemece sistem üzerinden temin edilir. Bununla birlikte kimlik ve adres bilgileri, varsa koruma kararları, ceza veya soruşturma evrakı, sağlık raporları, mesaj ve e-posta kayıtları, fotoğraf veya video, banka kayıtları ve tanık bilgileri önceden tasnif edilmelidir. Her belge hukuka uygun elde edilmiş olmalıdır.

Dava açılışında başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı gündeme gelir. Taleplerin niteliğine göre nispi harç veya ayrıca dava açılması gerekebilir. Adli yardım koşulları varsa taraf, yargılama giderlerinden geçici muafiyet ve avukat görevlendirilmesi talep edebilir.

Dava açıldıktan sonra hangi aşamalar izlenir?

Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Ön incelemede dava şartları, ilk itirazlar, uyuşmazlık konuları ve delillerin sunulma durumu değerlendirilir. Ardından tahkikat aşamasında tanıklar dinlenir, kurum kayıtları getirtilir, gerektiğinde uzman incelemesi yapılır. Tahkikatın tamamlanmasından sonra sözlü yargılama ve hüküm aşamasına geçilir.

Mahkeme, TMK m.169 gereğince dava süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici önlemleri resen alabilir. Boşanma hükmü kesinleşmeden medeni hâl değişmez. Hükme karşı süresinde istinaf yoluna başvurulabilir.

Uygulamada en sık yapılan hatalar

Olayları kronoloji kurmadan yazmak, hukuki sonuç doğuran talepleri açıkça ileri sürmemek, delilleri vakıalarla ilişkilendirmemek, sonradan sunulabilecek her belgenin kabul edileceğini varsaymak ve hukuka aykırı biçimde elde edilen kayıtları dosyaya koymak önemli risklerdir. Ayrıca anlaşmalı boşanma şartları bulunmadığı hâlde kısa sürede sonuç alma beklentisiyle eksik protokol hazırlanması ileride yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Boşanma davası e-Devlet üzerinden açılabilir mi?

Vatandaşların UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava açabilmesi teknik imkânlara ve elektronik imza koşullarına bağlıdır. Usul ve eklerin doğru kurulması gerektiğinden somut dosyada ayrıca kontrol yapılmalıdır.

Avukat tutmak zorunlu mudur?

Hayır. Ancak kusur, delil, velayet, nafaka, tazminat ve malvarlığı sonuçları bulunan uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki yardım hak kaybı riskini azaltır.

Boşanma davası açılınca hemen ayrı yaşanabilir mi?

Dava açılması eşleri birlikte yaşamaya zorlamaz. Ortak konut, çocuklar ve geçim bakımından geçici tedbir talep edilebilir.

İlgili Yazılar

Hukuki Dayanak ve Yayın Notu

Başlıca dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve konuya göre 6284 sayılı Kanun. Metin, genel bilgilendirme amacıyla 3 Ağustos 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, delilleri ve talepleri hukuki sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş yerine geçmez.

Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanını inceleyin →← Tüm makalelere dönün