Boşanma dilekçesinin yanlış mahkemeye verilmesi, davanın esasına girilmeden usul tartışması yaşanmasına ve zaman kaybına neden olabilir. Görev, davaya hangi mahkeme türünün; yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını gösterir. Boşanma davasında bu iki mesele birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir.

Görevli mahkeme hangisidir?

Boşanma ve ayrılık davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi kurulmamış yerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dilekçenin bu sıfat açık gözetilerek hazırlanması uygulamadaki tereddütleri azaltır.

Boşanmanın ferîleri olan velayet, tedbir ve yoksulluk nafakası ile TMK m.174 tazminat talepleri boşanma dosyasında incelenebilir. Buna karşılık mal rejiminin tasfiyesi, tapu iptali veya bağımsız ziynet alacağı gibi taleplerin dava ve harç rejimi aynı değildir.

Yer bakımından yetki kuralı

TMK m.168 uyarınca boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Bunlar davacıya seçim imkânı veren alternatif yetki bağlantılarıdır.

“Son ortak konut” ile “son defa altı aydan beri birlikte oturulan yer” aynı şey olmayabilir. Kısa süre kalınan adres, aile ziyareti veya yalnızca nüfus kaydındaki adres tek başına kanundaki bağlantıyı kurmayabilir. Fiilî yaşam ve yerleşme niyeti önemlidir.

Yerleşim yeri nasıl belirlenir?

Yerleşim yeri, sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir. MERNİS kaydı önemli bir delil olmakla birlikte her durumda fiilî durumun önüne geçen kesin kanıt değildir. Kira sözleşmesi, faturalar, çalışma yeri, çocukların okulu ve yaşamın merkezi birlikte değerlendirilebilir.

Dava açılmadan hemen önce yalnızca mahkeme seçmek amacıyla oluşturulduğu ileri sürülen adres değişiklikleri yetki itirazına konu olabilir. Davacının seçtiği yerle gerçek yaşam merkezi arasındaki bağ dosyada gösterilmelidir.

Yetki itirazı ne zaman yapılır?

Boşanma davalarındaki yer bakımından yetki kuralı kural olarak kesin yetki değildir. Davalı, yetki itirazını cevap süresi içinde ve yetkili gördüğü mahkemeyi belirterek ileri sürmelidir. Süresinde ileri sürülmeyen itirazın dinlenmemesi gündeme gelir.

Görev ise kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınabilir. Bu nedenle görev ile yetki itirazının usulî sonuçları aynı değildir.

Yurt dışında yaşayan eşler ve tebligat

Taraflardan birinin yurt dışında bulunması, Türkiye’de hiçbir mahkemenin görevli veya yetkili olmadığı anlamına gelmez. Vatandaşlık, yerleşim yeri, mutat mesken ve MÖHUK hükümleri birlikte incelenmelidir. Yabancı adres tebligatı için ülke ve adres bilgilerinin eksiksiz olması önem taşır.

Yurt dışında verilmiş boşanma kararı mevcutsa yeni boşanma davası açılmadan önce kararın Türkiye’de tanınması veya nüfusa tescil imkânı değerlendirilmelidir.

Dava nasıl tevzi edilir?

Dava adliyedeki tevzi bürosu üzerinden veya avukat aracılığıyla UYAP sistemi kullanılarak açılabilir. Yetkili adliye belirlendikten sonra görevli aile mahkemesine tevzi yapılır. Harç, gider avansı, taraf ve adres bilgileri ile eklerin eksiksiz sunulması usul işlemlerinin sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Davacı kendi yaşadığı yerde dava açabilir mi?

Evet; burası gerçek yerleşim yeriyse TMK m.168 davacıya bu seçeneği tanır.

Eşlerin nüfusa kayıtlı olduğu il mi yetkilidir?

Nüfusa kayıtlı olunan yer tek başına yetki ölçütü değildir. Yerleşim yeri ve son altı aylık ortak oturma yeri esas alınır.

Yanlış yerde dava açılırsa ne olur?

Süresinde ve usulüne uygun yetki itirazı varsa yetkisizlik kararı gündeme gelebilir; görev yanlışsa mahkeme bunu kendiliğinden de inceler.

İlgili Yazılar

Hukuki Dayanak ve Yayın Notu

Başlıca dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve konuya göre 6284 sayılı Kanun ile ilgili uygulama yönetmeliği. Metin, genel bilgilendirme amacıyla 3 Ağustos 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, delilleri ve talepleri hukuki sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş yerine geçmez.

Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanını inceleyin →← Tüm makalelere dönün