Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların yalnızca bugünkü uzlaşmasını değil, boşanma sonrasındaki ekonomik ve ailevi düzeni de belirler. Protokol kısa olduğu için değil, açık ve uygulanabilir olduğu için iyidir. Her başlıkta hak sahibinin, borçlunun, miktarın, vadenin ve ifa biçiminin belirlenmesi gerekir.
Boşanma iradesi ve temel bilgiler
Tarafların kimlik bilgileri, evlilik tarihi, müşterek çocuklar ve TMK m.166/3 kapsamında boşanma konusunda serbest iradeyle anlaştıkları yazılmalıdır. Dava dosyası açılmışsa mahkeme ve esas bilgisi eklenebilir. Protokol tarihi ve imzalar bulunmalıdır.
Velayet ve kişisel ilişki
Velayetin hangi ebeveyne bırakılacağı, diğer ebeveynle kişisel ilişkinin hafta sonu, bayram, yarıyıl ve yaz tatili bakımından açık takvimi; teslim yeri, saatleri ve ulaşım sorumluluğu düzenlenmelidir. Çocuğun yaşı, okul programı, sağlık durumu ve mesafe dikkate alınmalıdır.
Çocuğa ilişkin anlaşma hâkimi bağlamaz. Hâkim çocuğun üstün yararına aykırı gördüğü düzenlemeyi değiştirmeyi önerebilir. Gelecekte koşullar değişirse velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası yeniden düzenlenebilir.
Nafaka hükümleri
İştirak ve yoksulluk nafakası birbirinden ayrılmalı; aylık miktar, başlangıç tarihi, ödeme günü, hesap bilgisi ve artış yöntemi yazılmalıdır. “Her yıl enflasyon oranında artar” ifadesinde hangi endeks ve hangi ay verisinin esas alınacağı belirtilmelidir.
Yoksulluk nafakasından feragat ile o an için talepte bulunulmamasının sonuçları dikkatle değerlendirilmelidir. Çocuk için iştirak nafakası, velayet sahibi ebeveynin serbestçe vazgeçebileceği salt kişisel bir alacak olarak görülmemelidir.
Maddi ve manevi tazminat
Tazminat varsa miktar, ödeme şekli, taksit tarihleri, gecikme sonucu ve banka hesabı belirlenmelidir. Tazminat talebi yoksa bunun yalnızca TMK m.174 kapsamındaki boşanma tazminatlarına mı, yoksa başka özel hukuk taleplerine de mi ilişkin olduğu açık olmalıdır.
Mal rejimi, taşınmaz, araç ve borçlar
Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın zorunlu fer’î sonucu değildir. Protokolde tasfiye yapılacaksa taşınmazın ada-parsel veya açık tapu bilgileri, devrin tarihi, harç ve masraflar, kredi borcu, ipotek ve devir gerçekleşmezse uygulanacak sonuçlar düzenlenmelidir. Araçta plaka ve tescil; banka hesabında banka ve hesap bilgileri belirtilmelidir.
Üçüncü kişiye, bankaya veya tapu siciline karşı doğrudan sonuç doğuracağı varsayılmamalıdır. Kredi borcunu eşlerden birinin üstlenmesi, banka açıkça kabul etmedikçe diğer eşi bankaya karşı borçtan çıkarmayabilir.
Ziynet, ev eşyaları ve kişisel eşyalar
Ziynet ve ev eşyaları bakımından teslim edilecek kalemler, adet ve nitelikler; teslim tarihi ve yeri yazılmalıdır. Genel feragat cümleleri ziynet, katkı, değer artış payı ve katılma alacağı yönünden ciddi yorum uyuşmazlıkları doğurabilir.
İcra edilebilirlik ve son kontrol
Hüküm, mahkeme kararına geçirildiğinde tereddütsüz uygulanabilir olmalıdır. Belirsiz tarih, koşula bağlı ama koşulu tanımsız borç, üçüncü kişinin iradesine bırakılmış edim ve ayırt edilemeyen mal tanımı icrada sorun yaratır. Protokolün her sayfasının imzalanması, düzeltmelerin paraflanması ve duruşmadaki beyanla metnin uyumlu olması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
İnternetten protokol örneği kullanılabilir mi?
Örnek yalnızca iskelet olabilir. Malvarlığı, çocuk düzeni ve ödeme koşulları somut olaya göre yazılmalıdır.
Protokol sonradan değiştirilebilir mi?
Kesinleşmeden önce tarafların ortak iradesi ve hâkimin uygun bulmasıyla değişebilir. Kesinleşmeden sonra çocuklara ilişkin hükümler değişen koşullarda dava konusu olabilir; mali hükümler farklı kurallara tabidir.
Mal paylaşımı mutlaka protokolde olmalı mı?
Hayır. Ancak düzenlenmeyecekse tarafların hangi hakları saklı tuttuğu veya feragat ettiği tereddütsüz ifade edilmelidir.
İlgili Yazılar
Hukuki Dayanak ve Yayın Notu
Başlıca dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve konuya göre 6284 sayılı Kanun. Metin, genel bilgilendirme amacıyla 3 Ağustos 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, delilleri ve talepleri hukuki sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş yerine geçmez.
Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanını inceleyin →← Tüm makalelere dönün