Katılma alacağı, boşanmada her malın yarısının diğer eşe devredilmesi değildir. Edinilmiş mallara katılma rejimi sona erdiğinde her eşin edinilmiş mal grubundaki aktif ve pasifler belirlenir; eklenecek değerler ve denkleştirme hesaba katılır; ortaya çıkan artık değer üzerinden diğer eşin alacak hakkı hesaplanır. Sonuç kural olarak aynî pay değil para alacağıdır.

Önce uygulanacak mal rejimi belirlenir

1 Ocak 2002’den itibaren yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Eşler geçerli mal rejimi sözleşmesiyle başka rejim seçmiş olabilir. 2002’den önce başlayan evliliklerde önceki ve sonraki dönemlerin farklı rejimlere tabi olabileceği unutulmamalıdır.

Boşanma hâlinde mal rejimi davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Tasfiye hesabının görülebilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir; fiilî ayrılık tarihi kendiliğinden rejimin sona erme tarihi değildir.

Edinilmiş mal ve kişisel mal

Çalışma karşılığı kazanımlar, sosyal güvenlik ödemelerinin ilgili kısmı, çalışma gücü kaybı tazminatları, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler kural olarak edinilmiş maldır. Evlilik öncesi mallar, miras, bağış, yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya ve manevi tazminat alacakları kişisel maldır.

Bir malın tapuda tek eş adına olması, edinilmiş mal niteliğini ortadan kaldırmaz. Buna karşılık evlilik içinde alınmış her mal da bütünüyle edinilmiş sayılmaz; miras parası, bağış veya evlilik öncesi birikimle finansman ispatlanırsa kişisel mal bağlantısı hesaba yansır.

Artık değer hesabı

Artık değer, bir eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır. Eklenecek değerler ve mal grupları arasındaki denkleştirme de hesaba dahil edilir. TMK m.236 uyarınca her eş veya mirasçıları diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur; değer artış payına ilişkin hükümler saklıdır.

Negatif artık değer paylaşılmaz. Her eşin hesabı ayrı yapılır ve karşılıklı alacaklar takas edilerek net sonuca ulaşılır. Basitçe bütün taşınmaz değerlerini toplayıp ikiye bölmek doğru değildir.

Eklenecek değer ve denkleştirme

Diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler ile kanundaki koşulları taşıyan karşılıksız kazandırmalar, mal artık mevcut olmasa da tasfiye hesabına eklenebilir. Devir tarihi, gerçek bedel, taraf yakınlığı ve bedelin nereye gittiği araştırılır.

Bir eşin kişisel malından edinilmiş mala veya edinilmiş malından kişisel mala katkı yapılmışsa denkleştirme gündeme gelir. Denkleştirme, diğer eşin malına katkıdan doğan değer artış payıyla karıştırılmamalıdır.

Krediyle alınan mal nasıl hesaplanır?

Krediyle alınan taşınmaz veya araçta edinim tarihi, peşinatın kaynağı, rejim içinde ödenen taksitler, rejim sonrasındaki ödemeler ve karar tarihine en yakın sürüm değeri birlikte değerlendirilir. Borcun tamamını mal değerinden doğrudan düşmek her dosyada doğru sonuç vermez.

Evlilik öncesi peşinat veya miras parası gibi kişisel katkılar belgeyle izlenebilmelidir. Banka kayıtları, satış sözleşmesi, kredi ödeme planı ve para transfer zinciri önem taşır.

Dava, değerleme ve tedbir

Katılma alacağı boşanmanın ferî sonucu olmayıp ayrı dava ve nispi harca tabidir. Boşanmayla birlikte açılırsa tasfiye davasında boşanmanın kesinleşmesi bekletici mesele yapılır. Talep miktarı değerleme ve kayıtlar ortaya çıktıkça usul hükümleri çerçevesinde netleştirilebilir.

Mal kaçırma riski varsa ihtiyati tedbir talebi somut mal ve risk üzerinden gerekçelendirilmelidir. Genel ve ölçüsüz tedbir talepleri mülkiyet hakkı ile alacağın korunması arasındaki denge gözetilerek incelenir.

Sık Sorulan Sorular

Tapu eşimin üzerindeyse hakkım yok mu?

Tapu mülkiyeti gösterir; mal rejimi alacağı edinim tarihi ve finansman kaynağına göre ayrıca hesaplanır.

Katılma alacağı her zaman yüzde elli midir?

Artık değere katılma oranı kural olarak yarıdır; fakat önce mal grupları, borçlar, eklenecek değerler ve denkleştirme hesaplanır. Sözleşmeyle farklı oran da kararlaştırılmış olabilir.

Mal paylaşımı boşanma bitmeden yapılır mı?

Dava açılabilir; ancak tasfiyenin esası için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir.

İlgili Yazılar

Hukuki Dayanak ve Yayın Notu

Başlıca dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve konuya göre 6284 sayılı Kanun ile ilgili uygulama yönetmeliği. Metin, genel bilgilendirme amacıyla 3 Ağustos 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, delilleri ve talepleri hukuki sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş yerine geçmez.

Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanını inceleyin →← Tüm makalelere dönün