Psikolojik şiddet görünür bir fiziksel iz bırakmayabilir; ancak eşin kişiliğini, karar özgürlüğünü ve ruhsal bütünlüğünü zedeleyen davranışlar boşanma bakımından ağır sonuç doğurabilir. Sürekli aşağılama, tehdit, sosyal çevreden yalıtma, aşırı kontrol, ekonomik baskı, sessizlikle cezalandırma ve çocuklar üzerinden baskı kurma somut olayda psikolojik şiddet oluşturabilir.

Hangi davranışlar psikolojik şiddet sayılabilir?

Hakaret ve küçümseme, sürekli bağırma, tehdit, değersizleştirme, kıskançlık bahanesiyle iletişim ve hareketleri denetleme, arkadaş ve aile ilişkilerini engelleme, çalışma veya eğitim hayatını baskılama, intiharla tehdit ederek yönlendirme ve çocukla ilişkiyi koz olarak kullanma örnek gösterilebilir.

Tek bir ağır olay yeterli olabileceği gibi, tek tek önemsiz görünen davranışların süreklilik içinde kişiyi baskı altına alması da önemlidir. Her iletişim sorunu şiddet değildir; davranışın niteliği, sıklığı, bağlamı ve kişi üzerindeki etkisi incelenir.

Boşanma sebebi olarak hukuki nitelendirme

Psikolojik şiddet çoğu kez TMK m.166/1 kapsamındaki evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanır. Davranışın ağırlığına göre pek kötü veya onur kırıcı davranış gibi özel sebeplerin koşulları da tartışılabilir. Hukuki sebebin adı kadar somut vakıaların açıkça ileri sürülmesi ve ispatı önemlidir.

Nasıl ispatlanır?

Tanıklar, tarafın kendisine gönderilmiş mesaj ve e-postalar, sağlık ve psikolojik destek kayıtları, kolluk başvuruları, 6284 dosyaları, sosyal medya paylaşımları ve başka dosyalardaki beyanlar birlikte değerlendirilebilir. Tanığın “mutsuzdu” demesi yerine belirli olayı, sözleri ve gözlemlediği sonucu anlatması daha değerlidir.

Psikolojik destek alınması şiddetin önemli bir sonucu olabilir; fakat tek başına karşı eşin belirli davranışını ispatlamayabilir. Kayıtların tarih ve olay kronolojisiyle desteklenmesi gerekir. Hukuka aykırı gizli kayıt yöntemlerinden kaçınılmalıdır.

6284 sayılı Kanun kapsamında koruma

Şiddet yalnızca fiziksel değildir. 6284 sayılı Kanun fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti kapsar. Yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, ortak konuttan uzaklaştırma, konutun korunan kişiye tahsisi ve uygun görülen başka tedbirler talep edilebilir. Koruyucu tedbir için şiddetin mutlaka fiziksel yaralanma doğurması gerekmez.

Tedbir kararı hızlı ve koruyucu niteliktedir; boşanma davasındaki nihai kusur tespitiyle aynı değildir. Kararın varlığı dosyada değerlendirilir, fakat tek başına bütün vakıaların kesin ispatı olarak ele alınmamalıdır.

Nafaka, tazminat ve velayete etkisi

İspatlanan psikolojik şiddet kusur değerlendirmesinde dikkate alınır ve kişilik hakkına saldırının niteliğine göre manevi tazminatı destekleyebilir. Maddi tazminat ve yoksulluk nafakası için kanundaki diğer koşullar ayrıca aranır.

Çocuğa yönelen veya çocuğun yanında gerçekleşen şiddet, ebeveynlik kapasitesi ve çocuğun güvenliği bakımından önemlidir. Kişisel ilişki refakatli kurulabilir, sınırlandırılabilir veya ağır riskte kaldırılabilir; ancak her karar çocuğun üstün yararı ve somut risk temelinde verilmelidir.

Başvuruda dikkat edilmesi gerekenler

Olaylar “sürekli psikolojik şiddet uyguladı” şeklinde soyut bırakılmamalı; örnek söz ve davranışlar, dönem, yer, tanık ve etkiler belirtilmelidir. Güvenlik riski varsa karşı tarafla yüzleşerek delil üretmeye çalışmak yerine koruyucu mekanizmalara başvurulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Hakaret boşanma sebebi midir?

Ağırlığı, tekrarı ve bağlamına göre evlilik birliğini temelinden sarsan kusurlu davranış veya onur kırıcı davranış oluşturabilir.

Psikolojik şiddet için rapor şart mı?

Hayır. Rapor yararlı olabilir; ancak tanık, yazışma ve diğer hukuka uygun delillerle de ispat yapılabilir.

Uzaklaştırma kararı almak için boşanma davası açmak gerekir mi?

Hayır. 6284 kapsamındaki başvuru boşanma davasından bağımsızdır.

İlgili Yazılar

Hukuki Dayanak ve Yayın Notu

Başlıca dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve konuya göre 6284 sayılı Kanun. Metin, genel bilgilendirme amacıyla 3 Ağustos 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Somut olayın tarihleri, delilleri ve talepleri hukuki sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş yerine geçmez.

Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanını inceleyin →← Tüm makalelere dönün